Wie tijdens een warme zomerdag van het platteland de stad in rijdt, voelt het verschil bijna meteen: het is er benauwder en warmer. Tijdens een hittegolf kan dat verschil oplopen tot zo'n 5 graden, vooral 's avonds en 's nachts. Dit verschijnsel heet het stedelijk hitte-eiland. In dit artikel lees je waarom een stad zoveel meer warmte vasthoudt dan het omringende land en wat je eraan kunt doen.
Steen en asfalt slaan warmte op
Een stad bestaat grotendeels uit steen, beton en asfalt. Die materialen nemen overdag veel zonnewarmte op en geven die pas 's avonds langzaam weer af. Een weiland of bos weerkaatst juist een groter deel van het zonlicht en koelt na zonsondergang snel af. Daardoor blijft het in de stad tot diep in de nacht warm, terwijl het buitengebied al flink is afgekoeld. Juist dat nachtelijke verschil is het grootst en kan oplopen tot 5 graden of meer.
Weinig groen en water
Op het platteland zorgen planten en open water voor verkoeling. Planten verdampen water via hun bladeren, en die verdamping onttrekt warmte aan de lucht. In een dichtbebouwde stad met weinig bomen en veel verhard oppervlak ontbreekt dat koelmechanisme grotendeels. Regenwater stroomt er bovendien snel weg via het riool in plaats van te verdampen, waardoor het verkoelende effect verder afneemt.
Warmte van mensen en machines
Ook de stad zelf produceert warmte. Auto's, airco's, industrie en de vele mensen bij elkaar geven allemaal warmte af. Airco's zijn daarbij een dubbel probleem: ze koelen wel de binnenkant van een gebouw, maar blazen de warmte naar buiten, de straat op. Hoe dichter de bebouwing, hoe minder wind er bovendien doorheen kan waaien om die warmte af te voeren.
Wat kun je ertegen doen?
Steden proberen het hitte-eiland te verkleinen met meer groen, zoals bomen langs straten, groene daken en kleine parken. Lichte bestrating en gevels weerkaatsen meer zonlicht dan donker asfalt. Zelf kun je thuis ook wat doen: hang overdag de zonwering of gordijnen dicht, zet 's nachts ramen tegen elkaar open om koele lucht binnen te laten, en drink voldoende water. Vooral ouderen en jonge kinderen zijn gevoelig voor de aanhoudende warmte in de stad.
Tot slot
Dat het in de stad tijdens een hittegolf tot 5 graden warmer kan zijn dan op het platteland, komt door de combinatie van warmteopslag in steen, weinig groen en water, en de warmte die de stad zelf produceert. Met meer groen en slimme keuzes thuis is dat verschil deels te temperen, zodat ook een warme zomer in de stad draaglijk blijft.
